مصطفی دودانگه، پژوهشگر و فعال حوزه رسانه، با تأکید بر نقش تعیینکننده رسانهها در شکلدهی به افکار عمومی گفت: رسانه امروز دیگر صرفاً ابزار انتقال خبر نیست، بلکه در تعیین اولویتهای اجتماعی و سیاسی و تفسیر رویدادها نقش دارد و رقابت بر سر روایت رویدادها به یکی از عرصههای مهم جنگ شناختی تبدیل شده است.
به گزارش خبرنگار تریبون، به نقل از مصطفی دودانگه، پژوهشگر و فعال حوزه رسانه، رسانه در دنیای امروز فراتر از انتقال صرف اطلاعات عمل میکند و با نحوه انتخاب، پردازش و ارائه اخبار میتواند بر برداشت مخاطبان از رویدادها اثرگذار باشد.
دودانگه با اشاره به اهمیت روزافزون قدرت رسانهای اظهار کرد: یک واقعیت میتواند روایتهای متفاوتی داشته باشد و انتخاب تیتر، تصویر، واژگان، زمان انتشار و نحوه تحلیل یک رویداد، بر برداشت مخاطب تأثیر میگذارد.
وی افزود: تحریف نیز همواره به معنای جعل خبر نیست؛ گاهی برجستهسازی بخشی از واقعیت و نادیده گرفتن بخش دیگر یا حذف زمینه یک رویداد، میتواند تصویری ناقص و جهتدار از یک واقعیت ایجاد کند.
روایت اولیه میتواند چارچوب ذهنی مخاطب را شکل دهد
این پژوهشگر و فعال حوزه رسانه با اشاره به گسترش شبکههای اجتماعی تصریح کرد: در عصر شبکههای اجتماعی، روایت اولیه میتواند پیش از شکلگیری تحلیلهای دقیق، چارچوب ذهنی مخاطب را شکل دهد و همین موضوع اهمیت مسئولیت رسانهها در انتشار اطلاعات دقیق و مستند را دوچندان کرده است.
دودانگه ادامه داد: سرعت زمانی ارزشمند است که با دقت و صحت همراه باشد؛ چراکه انتشار شتابزده اطلاعات و اخبار تأییدنشده میتواند اعتماد عمومی را کاهش دهد. رسانه حرفهای باید میان سرعت، دقت و اعتبار تعادل برقرار کند و روایت خود را بر پایه واقعیت و مستندات شکل دهد.
مقابله با روایت نادرست نباید به تولید روایت غیرواقعی منجر شود
وی، مواجهه مؤثر با جنگ روایتها را نیازمند برخورداری از رسانههایی حرفهای، توانمند و معتبر دانست و گفت: رسانههای اثرگذار باید از نیروی انسانی متخصص، محتوای باکیفیت و قدرت تحلیل برخوردار باشند و استفاده هوشمندانه از فناوریهای نوین و همافزایی میان رسانهها نیز میتواند این ظرفیت را تقویت کند.
دودانگه تأکید کرد: مقابله با روایتهای نادرست نباید به تولید روایتهای غیرواقعی منجر شود؛ چراکه اعتبار مهمترین سرمایه یک رسانه است و این اعتبار با صداقت، دقت و شفافیت شکل میگیرد.
وی افزود: رسانهای که برای مقابله با یک روایت نادرست، خود به انتشار اطلاعات غیرواقعی یا غیرمستند متوسل شود، در بلندمدت سرمایه اجتماعی و اعتماد مخاطبان خود را از دست خواهد داد.
سواد رسانهای؛ ضرورت مواجهه با اخبار جعلی
این فعال حوزه رسانه همچنین نقش مخاطبان را در مواجهه با جنگ روایتها مهم ارزیابی کرد و گفت: مخاطب نیز در این میدان نقش مهمی دارد و افزایش سواد رسانهای میتواند جامعه را در برابر اخبار جعلی و روایتهای جهتدار مقاومتر کند.
وی ادامه داد: بررسی منبع خبر، مقایسه روایتهای مختلف، توجه به زمینه کامل یک رویداد و پرهیز از بازنشر مطالب تأییدنشده، از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش اثرگذاری اخبار جعلی و اطلاعات نادرست مؤثر باشد.
دودانگه خاطرنشان کرد: مخاطب امروز باید بداند که هر محتوایی که در فضای مجازی منتشر میشود، الزاماً خبر یا واقعیت نیست و پیش از بازنشر یک مطلب باید منبع، زمان انتشار، زمینه و میزان اعتبار آن مورد بررسی قرار گیرد.
رقابت اصلی رسانهها بر سر اعتماد مخاطب است
این پژوهشگر و فعال حوزه رسانه در ادامه گفت: جنگ روایتها در نهایت رقابتی بر سر اعتماد، معنا و ادراک مخاطب است و در این میدان، دقت، مستند بودن و توانایی ارائه تصویری روشنتر از واقعیت، عوامل اصلی اثرگذاری پایدار هستند.
وی افزود: امروز بخش مهمی از رقابت رسانهای در ذهن انسانها جریان دارد و رسانهای موفقتر خواهد بود که واقعیت را دقیقتر بشناسد، مسئولانهتر روایت کند و اعتماد مخاطب را سرمایه اصلی خود بداند.
دودانگه در پایان تأکید کرد: در شرایطی که سرعت گردش اطلاعات افزایش یافته و مخاطب با روایتهای متعدد و گاه متناقض مواجه است، رسانهای میتواند اثرگذاری پایدار داشته باشد که در کنار سرعت، اصول حرفهای، دقت، صحت، شفافیت و مسئولیتپذیری را حفظ کند؛ چراکه اعتماد مخاطب بهسادگی به دست نمیآید و حفظ آن نیازمند عملکرد مستمر و مسئولانه رسانه است.