تحلیل | پایگاه خبری تحلیلی تریبون زنجان
شهرها آینه مدیریت هستند. اگر خیابانی ایمن است، حملونقل عمومی کارآمد عمل میکند، فضای سبز توسعه یافته، سرمایهگذار رغبت به فعالیت دارد و شهروندان احساس رضایت میکنند، میتوان نتیجه گرفت مدیریت شهری مسیر درستی را انتخاب کرده است. در مقابل، ترافیکهای مزمن، پروژههای نیمهتمام، توسعه نامتوازن و نارضایتی عمومی، نشانههایی از فاصله گرفتن مدیریت شهری از اصول حکمرانی نوین است.
زنجان، شهری با پیشینه تاریخی، موقعیت راهبردی در کریدور شمالغرب کشور، ظرفیتهای صنعتی، کشاورزی و گردشگری، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاهی تازه به مفهوم مدیریت شهری است. این شهر دیگر زنجان دو دهه قبل نیست؛ رشد جمعیت، گسترش محدوده شهری، افزایش تعداد خودروها، توسعه شهرکهای جدید، تغییر الگوی زندگی شهروندان و مطالبات نسل جدید، ساختار مدیریت شهری را با آزمونی جدی مواجه کرده است.
امروزه موفقیت یک شهرداری صرفاً با تعداد پروژههای عمرانی یا میزان آسفالتریزی سنجیده نمیشود. شاخصهای جهانی مدیریت شهری بر کیفیت زندگی، شفافیت مالی، مشارکت شهروندان، تابآوری، عدالت فضایی، توسعه حملونقل عمومی، مدیریت هوشمند و حفاظت از محیطزیست استوار است. سؤال اساسی اینجاست که زنجان تا چه اندازه به این شاخصها نزدیک شده است؟
نگاهی به وضعیت امروز شهر نشان میدهد زنجان از یک سو دارای فرصتهای کمنظیری برای تبدیل شدن به یکی از شهرهای پیشرو شمالغرب ایران است و از سوی دیگر، با چالشهایی روبهروست که در صورت بیتوجهی، هزینههای اقتصادی و اجتماعی سنگینی بر شهر تحمیل خواهد کرد.
ترافیک در برخی محورهای اصلی، توسعه نامتوازن در مناطق مختلف، فرسودگی بخشی از بافت شهری، کمبود برخی سرانههای خدماتی، ضرورت بازآفرینی محلات قدیمی، مدیریت پسماند، حفاظت از منابع آب، توسعه حملونقل پاک و افزایش سهم فناوری در ارائه خدمات شهری، تنها بخشی از موضوعاتی هستند که مدیریت شهری زنجان ناگزیر است برای آنها برنامهای بلندمدت داشته باشد.
از سوی دیگر، سرمایه اجتماعی زنجان، دانشگاههای فعال، نیروی انسانی متخصص، بخش خصوصی توانمند، اتاق بازرگانی پویا، صنایع بزرگ، ظرفیت گردشگری و برند جهانی ملیله و چاقوی زنجان، فرصتهایی هستند که در صورت همافزایی میان شهرداری، شورای اسلامی شهر، استانداری، بخش خصوصی و نهادهای مدنی میتوانند موتور محرک توسعه شهری باشند.
تجربه شهرهای موفق دنیا نشان میدهد آینده شهرها متعلق به مدیرانی است که پیش از ساختن پروژههای عمرانی، چشمانداز توسعه را میسازند. شهر هوشمند، شهر انسانمحور، شهر سبز و شهر خلاق، مفاهیمی نیستند که تنها در اسناد توسعه باقی بمانند؛ بلکه باید در تصمیمات روزمره مدیریت شهری نیز دیده شوند.
شاید اکنون مهمترین پرسش پیش روی زنجان این باشد که آیا مدیریت شهری میتواند از رویکرد «اداره روزمره شهر» عبور کرده و به سمت «حکمرانی شهری آیندهنگر» حرکت کند؟ پاسخ این پرسش، نه فقط سرنوشت پروژههای عمرانی، بلکه کیفیت زندگی نسلهای آینده زنجانیها را رقم خواهد زد.
این پرونده تحلیلی در شمارههای آینده، مهمترین ابعاد مدیریت شهری زنجان را بررسی خواهد کرد؛ از ترافیک و حملونقل گرفته تا بافت فرسوده، درآمدهای پایدار شهرداری، مدیریت پسماند، شهر هوشمند، سرمایهگذاری شهری، محیطزیست، مشارکت شهروندان و نقش شورای اسلامی شهر در حکمرانی محلی.